PUSULASI
Fatura Kesemeyen Freelancerlar İçin: Gider Pusulası Nedir ve Stopajı Kim Öder?
Freelance (serbest) çalışmanın en zor yanı işi bulmak veya yapmak değil, "Ödemeyi nasıl alacağım?" sorusudur. Bir şirketiniz yoksa fatura kesemezsiniz. Fatura kesemezseniz kurumsal firmalar size ödeme yapamaz çünkü bu parayı gider gösteremezler. İşte tam bu noktada, hem freelancerın hem de işverenin imdadına Gider Pusulası yetişir.
Bu belge, vergi mükellefi olmayan (şirketi olmayan) kişilerden alınan hizmet veya ürünlerin belgelendirilmesini sağlar. Ancak burada devreye "Stopaj" (Gelir Vergisi Kesintisi) ve "Sorumlu Sıfatıyla KDV" kavramları girer. Peki, 10.000 TL'lik bir iş için elinize ne kadar geçer? Şirketin cebinden ne kadar çıkar?
Bu rehberde, gri alanda kalmış bu konuyu 2026 mevzuatına göre en sade haliyle aydınlatıyoruz.
Gider Pusulası Nedir? Kim Düzenler?
Gider pusulası, "Faturanın tersi" gibidir. Normalde satıcı (hizmeti veren) fatura keser. Ancak satıcının şirketi yoksa, alıcı (hizmeti alan şirket) bu belgeyi düzenler.
Şirket, freelancer için bir Gider Pusulası hazırlar. Freelancer bu belgeyi imzalar. Şirket, ödemeyi yaparken belirli bir vergiyi (Stopajı) keserek devlete öder, kalan parayı freelancerın hesabına yatırır.
Stopaj ve Vergi Oranları (2026)
Gider pusulasında vergi oranları yapılan işin türüne göre değişir. En yaygın oranlar şöyledir:
- Hizmet Alımları (Tasarım, Yazılım, Danışmanlık): %20 Stopaj
- Mal Alımları (İkinci El Eşya vb.): %0 - %5 (Duruma göre değişir)
- Telif Hakları (Yazar, Çizer, Yazılımcı - İstisna Belgesi Varsa): %17 Stopaj
Not: Telif kazançları istisnası için vergi dairesinden yazı alınması gerekir. Biz standart hizmet (freelance) üzerinden gidelim.
Matematiksel Örnek: Para Kime Gidiyor?
Bir yazılımcısınız ve şirketiniz yok. Bir firmayla "Elime Net 10.000 TL geçsin" diye anlaştınız. Şirket bu iş için kasasından ne kadar para çıkarmalı?
Burada iki vergi doğar:
1. Stopaj (%20): Freelancerın gelir vergisidir, şirket öder.
2. KDV (%20): Sorumlu sıfatıyla (KDV 2) şirket tarafından devlete ödenir.
Şirket Maliyet Hesabı (Netten Brüte)
Özetle: Siz 10.000 TL alırsınız, şirket devlete sizin adınıza 5.000 TL vergi öder. (Not: Şirket ödediği KDV'yi kendi vergisinden düşebilir, yani asıl maliyet yükü Stopajdır).
Arızi Kazanç İstisnası Nedir? (Sınır Var mı?)
Devlet diyor ki: "Eğer bu işi sürekli yapmıyorsan (yılda 1-2 kere), şirket kurmana gerek yok, Gider Pusulası yeterli." Buna Arızi (Geçici) Kazanç denir.
Arızi kazanç sınırı her yıl güncellenir (2026 için tahmini 240.000 TL civarındadır). Ancak tutardan daha önemli olan "Süreklilik"tir. Aynı yıl içinde birden fazla kez iş yapıyorsanız veya düzenli gelir elde ediyorsanız, vergi dairesi sizi "Ticari Kazanç" sahibi sayar ve geriye dönük vergi cezası kesebilir. Bu durumda Şahıs Şirketi kurmanız zorunludur.
Şirket Kurmak mı, Gider Pusulası mı?
- Gider Pusulası Avantajı: Muhasebeci ücreti yok, Bağkur primi yok, beyanname derdi yok.
- Gider Pusulası Dezavantajı: Yüksek vergi kesintisi (%20 Stopaj) nedeniyle işverenler sizinle çalışmak istemeyebilir veya kesintiyi ücretten düşmek isteyebilir.
Eğer yıllık kazancınız limitleri aşıyorsa veya düzenli çalışıyorsanız, Genç Girişimci desteği (29 yaş altı vergi muafiyeti) ile şirket kurmak çok daha karlı olabilir.